ابراهيم خان اعتماد الدّولهء شيرازى - جدّ جناب قوام الملك حاليه - ساخته ، به واسطهء مرمّتى كه مرحوم حاجى قوام الملك در آن نموده ، به مسجد قوام شهرت يافته . [ 48 ] . مسجد كردان « 1 » : كه آن را حسينيهء كردان نيز گويند . در محلّهء سنگ سياه [ است ] . امامت اين مسجد را جناب قدّوسى خطاب ، آقا ميرزا ابراهيم ، ابن ميرزا جمال الدين « 2 » محلّاتى « 3 » ، متكفّل است ؛ هو عالم ربّانى و عالم صمدانىّ فى اعلى مراتب الوثاقة و الزّهاده ؛ - ادام اللّه تعالى عمره . - [ 49 ] . مسجد كل محمّد : آن را آقا باباى كل محمّد نيز گويند . در محلّهء درب شاهزاده . بسيارى از اراضى اين مسجد ، در خانهء بعض از سادات مولى و غيره به غصب رفته و به ناحقّ متصرّف شده‌اند . مكان آن را نيز به قرينه ذكر مىنمايم كه شايد پس از اين ، فرمانروايان دين مبين ، دست تصرّف آن قوم بيدين را كوتاه دارند به عمارت آن مسجد همّت گمارند . در محلّهء مذكور ، بقعه‌اى است كه آن را سيّد ذو الفقار خوانند ؛ برخى ، امامزاده‌اش دانند . به‌هرحال ، بر در آن بقعه ، شخص چون رو به قبله آورد ، به خطّ مستقيم 100 گام متوسط بردارد ، در انتهاى آن ، صد گام طرف راست ، آن مسجد واقع است و درب آن در دالان تنگ و كوتاهى ديده مىشود . [ 50 ] . مسجد گنج « 4 » : در محلّهء اسحق‌بيگ . [ 51 ] . مسجد كوچكه : در محلّهء بازار مرغ . اين مسجد در حقيقت يك [ 441 f ] اطاق است . از در شرقى صحن حضرت شاهچراغ ( ع ) كه شخص بيرون رود ، پس روى خود را به جانب جنوب شرقى نموده ، 20 گام متوسّط طى نمايد ، طرف راست خود ، آن اطاق را كه يك در بيش ندارد ، خواهد ديد . امروز اگر علّافى را در آن هيزم انبار است ، فرداست كه او را حمّالة الحطب ، يار است . [ 52 f ] . مسجد مدرّسها : در محلّهء بازار مرغ . اين مسجد به مقدار 12 قدم در طرف شمال بقعهء حضرت سيّد مير محمّد - عليه السّلام - واقع گرديده . چون خانهء مدرّسها در جوار مسجد است ، مسمّى به اين اسم است و الّا بنياد آن ، از آن طايفه نيست ؛ بلكه تاجرى

--> ( 1 ) . به ضمّ كاف تازى است . ( 2 ) . ميرزا جمال الدّين ، رياست معتدبها ، در محلّات داشته و از تصنيفات ايشان است : شرح زبدهء شيخ بهايى در اصول و كتاب لآلى الاحكام در فقه . ( 3 ) . محلّات در عراق عجم واقع ، در ميان گلپايگان و كاشان و قم . ( 4 ) . گنج : به فتح كاف پارسى است .